Sinds de invoering van de Europese Verordening (EU) Nr. 1169/2011 zijn horecaondernemers verplicht om gasten te informeren over de aanwezigheid van allergenen in hun gerechten en dranken. Deze verplichting geldt sinds 13 december 2014 voor alle niet-voorverpakte voedingsmiddelen en geldt in 2026 nog steeds.
De wet heeft als doel om de voedselveiligheid voor mensen met allergieën te verbeteren en consumenten meer inzicht te geven in wat zij eten. Inmiddels zijn digitale oplossingen, zoals QR-codes op menukaarten of een online allergenenlijst, steeds gebruikelijker geworden.
Alle bedrijven die eten of drinken aanbieden – van restaurants en cafés tot lunchrooms, foodtrucks en bezorgservices – moeten aan deze regels voldoen. Ook bedrijven die alleen broodjes, snacks of kleine hapjes serveren, vallen onder de allergenenwetgeving.
Bij mensen met een voedselallergie reageert het immuunsysteem abnormaal sterk op bepaalde eiwitten in voeding. Deze eiwitten worden allergenen genoemd.
Een allergische reactie kan uiteenlopende klachten veroorzaken, zoals jeuk, zwelling, huiduitslag, kortademigheid of braken. In ernstige gevallen kan een anafylactische shock optreden, wat levensbedreigend kan zijn.
De Europese Unie heeft bepaald dat de 14 meest voorkomende allergenen altijd duidelijk vermeld moeten worden wanneer ze in een gerecht aanwezig zijn.
Volgens de Europese allergenenwetgeving zijn er 14 hoofdallergenen waarover je consumenten moet informeren. Deze 14 categorieën blijven ook in 2026 het uitgangspunt.
Bij twee categorieën is extra aandacht nodig: glutenbevattende granen en noten. Hierbij is alleen vermelden van de hoofdgroep niet voldoende. Je moet aangeven om welke graansoort of noot het precies gaat.
Glutenbevattende granen en noten blijven wettelijk één hoofdallergenen-categorie, maar de specifieke soort moet worden benoemd. Staat er bijvoorbeeld tarwe in een product, dan vermeld je tarwe en niet alleen ‘gluten’. Hetzelfde geldt voor noten: vermeld bijvoorbeeld cashew of walnoot in plaats van alleen ‘noten’.
Alle allergenen die tijdens de bereiding zijn gebruikt, moeten correct worden vermeld. De informatie kan schriftelijk, mondeling of digitaal aan de gast worden gegeven, maar mondelinge informatie moet altijd worden ondersteund met schriftelijke of digitale documentatie die beschikbaar is voor het personeel en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).
De informatie moet altijd kloppen, wat duidelijke afspraken, vaste recepten en goede communicatie binnen het team vereist. Daarnaast is het belangrijk dat personeel goed getraind is om vragen van gasten te kunnen beantwoorden. Hiervoor zijn digitale trainingen en e-learningmodules beschikbaar, bijvoorbeeld via Stichting Horeca Onderwijs.
Naast het vermelden van allergenen is het belangrijk om kruisbesmetting te voorkomen. Kruisbesmetting betekent dat er onbedoeld allergenen in een gerecht of product terechtkomen, bijvoorbeeld doordat dezelfde apparatuur of werkruimte wordt gebruikt voor verschillende bereidingen.
Vanaf 1 januari 2026 gelden nieuwe regels voor het vermelden van mogelijke kruisbesmetting. Deze waarschuwing heet Precautionary Allergen Labelling (PAL). Producenten en horecaondernemers moeten alles doen om kruisbesmetting te voorkomen.
Blijkt uit een risicoanalyse dat er tóch een kans is dat de referentiewaarden worden overschreden (de hoeveelheid van een allergeen die nog veilig is)? Dan moet er een PAL-waarschuwing worden geplaatst. Is er geen risico op overschrijding, dan mag een PAL juist niet worden gebruikt.
“Kan X bevatten” – bijvoorbeeld: kan sesam bevatten
“Niet geschikt voor mensen met een X-allergie” – bijvoorbeeld: niet geschikt voor mensen met een pinda-allergie
Een gast met of een melkallergie of een lactose-intolerantie zal zich melden om te vragen of er symbool gebruikte ingrediënten verwerkt zijn in het eindproduct, een afsplitsing is niet wettelijk vastgelegd zolang jullie het vermelden.
Andere bewoordingen zijn niet toegestaan. Het nieuwe beleid zorgt voor duidelijkheid voor zowel consumenten als producenten. Consumenten weten beter wanneer er een risico bestaat, en horeca en fabrikanten hebben duidelijke richtlijnen om te bepalen wanneer PAL verplicht is.
Meer informatie is te vinden in de Richtlijnen kruisbesmetting allergenen, opgesteld door FNLI, CBL en NVWA.
